PN POLNOCNY WELEBIT

 

Welebit jest najdluzsza góra pasma górskiego Dinara. Przeciaga sie w lekkim luku, kierunek pólnocowy-zachód – poludniowy wschód, miedzy przeleczem Vratnik i dolina Zrmanje, w dlugosci od 145 km. Masywny kadlub jest poprzeczne rozszczepiony rašclanjena prijevojima, co jest baza podzialu ustalonegea pasma górskiego: pólnocny (miedzy Vratnikiem a Wielkiego Alana), srodkowy (miedzy Wielkiego Alana a Baškich Oštarij), poludniowy (miedzy Oštarij a Malego Alana) i poludniowo-wschodny (miedzy Malego Alana i doliny górniej Zrmanji). Na zachodu jest ograniczony Welebitskim kanalem Morza Adriatyckiego, a na wschodu licko-gackim plaskowzgórzem, miedzy 425 a 600 metrów wysokosci nad poziomem morza. Szerokosc mu nie jest taka sama na kazdym dzialu, na pólnocnem dzialu jest okolo 30 km, do tylko 10 km oddaleniu powietrznym na poludniowym Welebitu.
Wbrew masywnem wygladu, jego pasmo górskie nie odznaczuje specjalna wysokosc. Najwyzszy, Vaganski vrh (Szczyt Waganski), jest tylko 1757 m wysoki.Po tym jak wpisany w roku 1978. do Swiatowej siatki bioesfery ("Program czlowiek i biosfera", UNESCO), decyczja Chorwackiego parlamentu 1981. caly Welebit jest ogloszony parkiem przyrody. W roku 1999. w pólnocnem dzialu pasma górskiego uzasadniony jest Park Narodowy «Pólnocny Welebit» (109 km2), który wklucza surowe rezerwaty Hajducki i Rožanski kukovi, specjalny botaniczny rezerwat Zavizan - Balinovac - Zavizanska (Velika) Kosa, Velebitski ogród botaniczny vrt u sjevernom, i specjalny rezerwat lesnej wegetacji Štirovaca w srodkowem Welebitu. Welebit dzis z racja nazywamy PARKIEM PARKÓW NARODOWYCH.
Przyrodne osobliwosci Welebita uzupelniaja jeszcze i naukowo oraz turystyczne najwartejsze speleologiczne obiekty w Chorwacji – Cerowackie jaskinie (poludniowy Welebit) i Lukina jama (pólnocny Welebit) jako tez mniejsze jaskinie (groty) i jamy, jako i szereg waznych geomorfologicznych (Kiza, Tulove grede, kuk Stapina itd.) oraz hydrologicznych obiektów
(zródlo i bieg rzeki Zrmanja itd.).